• Trang chủ
  • THOÁI HÓA CỘT SỐNG THẮT LƯNG LÀ GÌ ?

THOÁI HÓA CỘT SỐNG THẮT LƯNG LÀ GÌ ?

Thoái hóa cột sống thắt lưng (Spondylosis hoặc Oteoarthritis of lumbar spine) là bệnh mạn tính tiến triển từ từ tăng dần gây đau, hạn chế vận động, biến dạng cột sống thắt lưng mà không có biểu hiện viêm. Tổn thương cơ bản của bệnh là tình trạng thoái hóa sụn khớp và đĩa đệm cột sống phối hợp với những thay đổi ở phần xương dưới sụn và màng hoạt dịch.


THOÁI HÓA CỘT SỐNG THẮT LƯNG LÀ GÌ ?

- Thoái hóa cột sống thắt lưng (Spondylosis hoặc Oteoarthritis of lumbar spine) là bệnh mạn tính tiến triển từ từ tăng dần gây đau, hạn chế vận động, biến dạng cột sống thắt lưng mà không có biểu hiện viêm. Tổn thương cơ bản của bệnh là tình trạng thoái hóa sụn khớp và đĩa đệm cột sống phối hợp với những thay đổi ở phần xương dưới sụn và màng hoạt dịch.

NGUYÊN NHÂN THOÁI HOÁ CỘT SỐNG THẮT LƯNG

- Thoái hóa cột sống là hậu quả của nhiều yếu tố: tuổi cao; nữ; nghề nghiệp lao động nặng; một số yếu tố khác như: tiền sử chấn thương cột sống, bất thường trục chi dưới, tiền sử phẫu thuật cột sống, yếu cơ, di truyền, tư thế lao động …
- Do tình trạng chịu áp lực quá tải lên sụn khớp và đĩa đệm lặp đi lặp lại kéo dài trong nhiều năm dẫn đến sự tổn thương sụn khớp, phần xương dưới sụn, mất tính đàn hồi của đĩa đệm, xơ cứng dây chằng bao khớp tạo nên những triệu chứng và biến chứng trong thoái hóa cột sống.

TRIỆU CHỨNG THOÁI HOÁ CỘT SỐNG THẮT LƯNG

- Có thể có dấu hiệu cứng cột sống vào buổi sáng. Đau cột sống âm ỉ và có tính chất cơ học (đau tăng khi vận động và giảm khi nghỉ ngơi). Khi thoái hóa ở giai đoạn nặng, có thể đau liên tục và ảnh hưởng đến giấc ngủ. Bệnh nhân có thể cảm thấy tiếng lục khục khi cử động cột sống.
- Đau cột sống thắt lưng do thoái hóa không có biểu hiện triệu chứng toàn thân như sốt, thiếu máu, gầy sút cân. Nói chung bệnh nhân đau khu trú tại cột sống. Một số trường hợp có đau rễ dây thần kinh do hẹp lỗ liên hợp hoặc thoát vị đĩa đệm kết hợp. Có thể có biến dạng cột sống: gù, vẹo cột sống. Trường hợp hẹp ống sống: biểu hiện đau cách hồi thần kinh: bệnh nhân đau theo đường đi của dây thần kinh tọa, xuất hiện khi đi lại, nghỉ ngơi đỡ đau (Cộng hưởng từ cho phép chẩn đoán mức độ hẹp ống sống).

trieu-chung-thoai-hoa-cot-song-that-lung.jpg

XÉT NGHIỆM NÀO GIÚP PHÁT HIỆN THOÁI HOÁ CỘT SỐNG THẮT LƯNG ?

− Xquang thường quy cột sống thẳng, nghiêng: hình ảnh hẹp khe đĩa đệm, mâm đĩa đệm nhẵn, đặc xương dưới sụn, gai xương thân đốt sống, hẹp lỗ liên hợp đốt sống. Trường hợp trượt đốt sống có chỉ định chụp chếch 3/4 phải, trái nhằm phát hiện tình trạng gẫy cuống đốt sống “gẫy cổ chó”.

thoai-hoa-cot-song-that-lung-la-gi-1-(1).jpg

− Xét nghiệm tế bào máu ngoại vi và sinh hóa: bình thường.
− Chụp cộng hưởng từ cột sống: chỉ định trong trường hợp có thoát vị đĩa đệm.

THOÁI HOÁ CỘT SỐNG THẮT LƯNG CẦN PHÂN BIỆT VỚI NHỮNG BỆNH NÀO ?

Trường hợp đau cột sống có biểu hiện viêm: có dấu hiệu toàn thân như: sốt, thiếu máu, gầy sút cân, hạch ngoại vi…cần chẩn đoán phân biệt với các bệnh lý dưới đây:
− Bệnh lý cột sống huyết thanh âm tính (đặc biệt viêm cột sống dính khớp): nam giới, trẻ tuổi, đau và hạn chế các động tác của cột sống thắt lưng cùng, Xquang có viêm khớp cùng chậu, xét nghiệm tốc độ lắng máu tăng.

viem-cot-song-dinh-khop.jpg

− Viêm đốt sống đĩa đệm (do nhiễm khuẩn hoặc do lao): tính chất đau kiểu viêm, đau liên tục, kèm theo dấu hiệu toàn thân; Xquang có diện khớp hẹp, bờ khớp nham nhở không đều; cộng hưởng từ có hình ảnh viêm đĩa đệm đốt sống, xét nghiệm bilan viêm dương tính.
− Ung thư di căn xương: đau mức độ nặng, kiểu viêm; kèm theo dấu hiệu toàn thân, Xquang có hủy xương hoặc kết đặc xương, cộng hưởng từ và xạ hình xương có vai trò quan trọng trong chẩn đoán.

THOÁI HOÁ CỘT SỐNG THẮT LƯNG CÓ CHỮA ĐƯỢC KHÔNG ?

− Điều trị theo triệu chứng (thuốc chống viêm, giảm đau, giãn cơ...) kết hợp với các thuốc chống thoái hóa tác dụng chậm.
− Nên phối hợp các biện pháp điều trị nội khoa, vật lý trị liệu, phục hồi chức năng. Trường hợp có chèn ép rễ có thể chỉ định ngoại khoa.

THOÁI HOÁ CỘT SỐNG THẮT LƯNG UỐNG THUỐC GÌ ?

− Thuốc giảm đau theo bậc thang giảm đau của WHO:

+ Bậc 1 - paracetamol 500 mg/ngày uống 4 đến 6 lần, không quá 4g/ngày. Thuốc có thể gây hại cho gan.
+ Bậc 2 - Paracetamol kết hợp với codein hoặc kết hợp với tramadol: Ultracet liều 2-4 viên/24giờ, tuy nhiên uống thuốc này thường gây chóng mặt, buồn nôn. Efferalgan-codein liều 2-4 viên/24giờ.
+ Bậc 3 - Opiat và dẫn xuất của opiat.

− Thuốc chống viêm không steroid: Lưu ý tuyệt đối không phối hợp thuốc trong nhóm vì không tăng tác dụng điều trị mà lại có nhiều tác dụng không mong muốn.
− Thuốc giãn cơ .
− Thuốc điều trị triệu chứng tác dụng chậm:
− Tiêm corticoid tại chỗ: tiêm ngoài màng cứng bằng hydrocortison acetat, hoặc methyl prednisolon acetate trong trường hợp đau thần kinh tọa, tiêm cạnh cột sống, tiêm khớp liên mấu (dưới màn tăng sáng hoặc dưới hướng dẫn của chụp cắt lớp vi tính).

THOÁI HOÁ CỘT SỐNG THẮT LƯNG KHI NÀO THÌ ĐIỀU TRỊ NGOẠI KHOA ?

- Chỉ định khi thoát vị đĩa đệm, trượt đốt sống gây đau thần kinh tọa kéo dài, hoặc có hẹp ống sống với các dấu hiệu thần kinh tiến triển nặng ảnh hưởng tới chất lượng cuộc sống mà các biện pháp điều trị nội khoa không kết quả. Trong trường hợp đĩa đệm thoái hóa nhiều, có thể xem xét thay đĩa đệm nhân tạo.

dieu-tri-ngoai-khoa-doi-voi-thoai-hoa-cot-song-that-lung.jpeg

VẬT LÝ TRỊ LIỆU LÀ PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU TRỊ HIỆU QUẢ THOÁI HOÁ CỘT SỐNG THẮT LƯNG

- Bài tập thể dục, xoa bóp, kéo nắn, chiếu hồng ngoại, chườm nóng, liệu pháp suối khoáng, bùn nóng, paraphin, tập cơ dựng lưng....

vat-li-tri-lieu-thoai-hoa-cot-song-that-lung.jpg

THOÁI HOÁ CỘT SỐNG THẮT LƯNG CÓ NGUY HIỂM KHÔNG ?

− Thoái hóa cột sống thắt lưng tiến triển nặng dần theo tuổi và một số yếu tố nguy cơ như: mang vác nặng ở tư thế cột sống xấu.
− Dấu hiệu chèn ép rễ dây thần kinh thường gặp ở thoái hóa cột sống nặng khi những gai xương thân đốt sống phát triển chèn ép vào lỗ liên hợp đốt sống. Cùng với sự thoái hóa đốt sống, đĩa đệm cũng bị thoái hóa và nguy cơ phình, thoát vị đĩa đệm sẽ dẫn tới chèn ép rễ dây thần kinh (biểu hiện đau dây thần kinh tọa).

THOÁI  HÓA CỘT SỐNG NÊN ĂN GÌ?

Xương đốt sống của người bị thoái hóa, cột sống sẽ xốp hơn so với người bình thường nên dễ bị xẹp đốt sống và sự xẹp này sẽ đè nén lên các dây thần kinh vốn hiện diện rất nhiều giữa các đốt sống và gây đau. Xương sống cũng được hỗ trợ nhiều bởi các cơ quanh cột sống và sự phát triển tốt của hệ cơ này cũng góp phần giúp nâng đỡ cột sống tránh các chấn thương do va chạm hoặc do tư thế.

thoai-hoa-cot-song-nen-an-gi.jpg

Thoái hoá cột sống thắt lưng nên ăn gì?
 

Cụ thể hơn là bạn nên bổ sung một số loại thực phẩm sau đây vào thực đơn hàng ngày:

– Đậu nành: Đậu nành không nhiều canxi nhưng lại là thực phẩm rất tốt để phòng ngừa loãng xương. Hoạt chất Genistein có trong đậu nành được xem như là hormon estrogen thực vật, có tác dụng tương tự như estrogen sinh học và đóng góp một phần quan trọng đối với sự chắc khỏe của xương. Đậu nành có thể được chế biến dưới nhiều dạng khác nhau như sữa đậu nành, đậu hũ sử dụng trong các bữa ăn hàng ngày.
– Các loại thịt lợn, bò, gia cầm: Bệnh nhân thoái hóa cột sống nên ăn các loại thịt, các bạn có thể ăn thịt lợn, thịt bò, thịt gia cầm (gà, vịt). Nhiều người quan niệm “ăn gì bổ nấy”, do vậy để phòng ngừa thoái hóa, họ thường ăn những món ăn nấu từ xương ống hoặc sườn. Nước hầm từ xương ống hay sụn sườn bò, lợn có chứa nhiều glucosamin và chondroitin là những hợp chất tự nhiên, có tác dụng giúp sụn chắc khỏe, bổ sung nguồn canxi cho cơ thể.

– Trái cây, rau củ quả: Người bị thoái hóa cột sống nên ăn các loại ổi, đu đủ, dứa, cam, chanh, bưởi vì các loại trái này là nguồn cung ứng men kháng viêm và sinh tố vitamin C, hai hoạt chất có tác dụng kháng viêm.

+ Cà rốt rất giàu vitamin A và E, hai nhân tố cần thiết để bảo vệ bao khớp và đầu xương.
+ Súp lơ xanh là thực phẩm giàu vitamin K và C, giúp cho xương khớp chắc khỏe.
+ Cà chua cũng rất có lợi vì có thể làm bớt đau khớp. Hạt cà chua không những không có hại mà còn có thể thay thế aspirin, có tác dụng giảm đau, chống viêm khớp.

– Nấm và mộc nhĩ: không chỉ là món ăn ngon, các loại nấm còn có tác dụng tăng cường sức đề kháng cơ thể, chống lão hóa, làm giảm nguy cơ mắc các bệnh như ung thư, tim mạch… là các bệnh thường hay gặp ở người cao tuổi.

+ Mộc nhĩ có tác dụng hạ huyết áp, phòng ngừa bệnh xơ vữa động mạch. Mộc nhĩ còn chứa một loại polysaccharid có khả năng tăng cường miễn dịch trong cơ thể người để chống chất phóng xạ và ức chế khối u
+ Nấm hương được mệnh danh là “vua của các loại nấm” còn có tác dụng chống viêm, chữa cơ thể suy nhược, chứng chân tay tê bại.

– Bổ sung vitamin D: Ngoài thực phẩm ra, lối sống cũng đóng góp phần quan trọng để phòng ngừa, điều trị thoái hóa cột sống. Thường xuyên vận động sẽ tăng hấp thu canxi, tập cho xương chắc khỏe. Thường xuyên đi ra ngoài trời sẽ tăng tạo vitamin D do da tiếp xúc với ánh nắng sẽ giúp tổng hợp vitamin D. Đây là vitamin giúp hấp thu và chuyển hóa canxi trong cơ thể. Nhiều khuyến cáo hiện nay về tình trạng thiếu vitamin D ở người cao tuổi do thời gian ở trong nhà quá nhiều, ngại đi ra ngoài do sợ té ngã. Thật ra nếu càng ít đi lại, ít vận động thì xương càng xốp, phản xạ của cơ bắp càng yếu và càng dễ té ngã. Khi đã bị té ngã thì lại dễ dàng bị gãy xương hoặc nhẹ thì rạn nứt xương gây đau lưng, đau cột sống.

BỆNH THOÁI HÓA CỘT SỐNG KIÊNG ĂN GÌ?

Đối với người thoái hóa cột sống không nên ăn những thực phẩm nào? Những cơn đau nhức xuất hiện khi bị thoái hóa cột sống chủ yếu là do tình trạng viêm. Vì thế bạn nên có một chế độ ăn uống hợp lý để chống viêm. Dưới đây là những loại thực phẩm mà người bị thoái hóa cột sống cần tránh xa như:
– Thực phẩm chế biến sẵn, nhiều giàu mỡ, cay nóng: Đồ ăn nhanh, đồ ăn nhiều giàu mỡ như xúc xích, dăm bông, gà rán, khoai tây chiên…là những món ăn nhanh không tốt cho sức khỏe nếu bạn dùng thường xuyên. Đây là những món ăn nhiều cholesterol – một loại chất béo trong máu từ đó làm ảnh hưởng tới sức khỏe đặc biệt là những người bị bệnh viêm khớp, tim mạch… hạn chế đồ cay và nước sốt nhiều gia vị. Có thể ăn thịt nhưng nên chọn các loại thanh đạm như thịt gà, cá và hạn chế tối đa những thực phẩm giàu tinh bột như bánh mì, mì, bún… Chú ý cắt giảm lượng muối trong thức ăn.
– Các loại đồ uống có cồn: Đồ uống có cồn như bia rượu là những loại đồ uống khuyến cáo người bệnh tuyệt đối không được dùng trong quá trình điều trị bệnh.
– Các chất kích thích: Các chất kích thích như thuốc lá là những thứ người bệnh cần tránh xa. Theo một nghiên cứu cho biết, tỷ lệ người hút thuốc lá mắc các bệnh xương khớp như thoái hóa cột sống, thoái hóa khớp, đau lưng, thoát vị đĩa đệm cao hơn nhiều so với những người không hút thuốc.
– Thực phẩm giàu chất đạm: Các loại thực phẩm giàu đạm như thịt chó, thịt bò, các loại thịt màu đỏ…người bệnh cũng nên hạn chế bởi các chất có trong đồ ăn này có thể khiến tình trạng viêm cột sống thêm nghiêm trọng hơn từ đó khiến việc trị bệnh trở nên khó khăn hơn.

thoai-hoa-cot-song-that-lung-kieng-an-gi.jpg

Thoái hóa cột sống thắt lưng kiêng ăn gì ?

NHỮNG LƯU Ý KHÁC TRONG ĐIỀU TRỊ, TẬP LUYỆN, VẬN ĐỘNG

Người  bị thoái hóa cột sống cần có một chế độ tập luyện, điều trị như sau:

- Chườm ấm vùng đau bằng muối rang nóng hoặc bó thuốc (gồm: lá ngải cứu, lá ngũ trảo, lá lốt, gừng tươi giã nát xào với rượu) 1 – 2 lần/ngày.
- Xoa bóp đơn giản, tập vận động nhẹ nhàng vùng cột sống thắt lưng (tùy theo mức độ bệnh của bạn mà nên áp dụng phương pháp cụ thể hơn).
- Nằm nghỉ tại giường khi đau nhiều, nằm ngửa trên ván cứng, hai chân duỗi thẳng đầu kê gối thấp.
- Dùng gậy, nạng khi đi lại nhằm mục đích làm giảm áp lực đè nặng lên bề mặt khớp (nếu đau nhiều tự đi lại khó khăn).
- Dùng thuốc giảm đau và chống viêm không steroid (chỉ sử dụng khi thật cần thiết), phải tuân thủ theo y lệnh điều trị của Bác sĩ.

 Thuốc 365 tổng hợp