THOÁI HOÁ KHỚP GỐI LÀ GÌ?

Thoái hoá khớp gối là hậu quả của quá trình cơ học và sinh học làm mất cân bằng giữa tổng hợp và huỷ hoại của sụn và xương dưới sụn. Sự mất cân bằng này có thể được bắt đầu bởi nhiều yếu tố: di truyền, phát triển, chuyển hoá và chấn thương, biểu hiện cuối cùng của thoái hóa khớp là các thay đổi hình thái, sinh hoá, phân tử và cơ sinh học của tế bào và chất cơ bản của sụn dẫn đến nhuyễn hoá, nứt loét và mất sụn khớp, xơ hoá xương dưới sụn, tạo gai xương và hốc xương dưới sụn.


THOÁI HOÁ KHỚP GỐI LÀ GÌ?

- Thoái hoá khớp gối là hậu quả của quá trình cơ học và sinh học làm mất cân bằng giữa tổng hợp và huỷ hoại của sụn và xương dưới sụn. Sự mất cân bằng này có thể được bắt đầu bởi nhiều yếu tố: di truyền, phát triển, chuyển hoá và chấn thương, biểu hiện cuối cùng của thoái hóa khớp là các thay đổi hình thái, sinh hoá, phân tử và cơ sinh học của tế bào và chất cơ bản của sụn dẫn đến nhuyễn hoá, nứt loét và mất sụn khớp, xơ hoá xương dưới sụn, tạo gai xương và hốc xương dưới sụn.

- Bệnh thường gặp ở nữ giới, chiếm 80% các trường hợp thoái hóa khớp gối.

NGUYÊN NHÂN THOÁI HOÁ KHỚP GỐI

Thoái hoá khớp nguyên phát

- Là nguyên nhân chính, xuất hiện muộn, thường ở người sau 60 tuổi, có thể ở một hoặc nhiều khớp, tiến triển chậm. Ngoài ra có thể có yếu tố di truyền, yếu tố nội tiết và chuyển hoá (mãn kinh, đái tháo đường...) có thể gia tăng tình trạng thoái hóa.

Thoái hoá khớp thứ phát

- Bệnh gặp ở mọi lứa tuổi, nguyên nhân có thể do sau các chấn thương khiến trục khớp thay đổi (gãy xương khớp, can lệch...); Các bất thường trục khớp gối bẩm sinh: khớp gối quay ra ngoài (genu valgum); Khớp gối quay vào trong (genu varum); Khớp gối quá duỗi (genu recurvatum...) hoặc sau các tổn thương viêm khác tại khớp gối (viêm khớp dạng thấp, viêm cột sống dính khớp, lao khớp, viêm mủ, bệnh gút, chảy máu trong khớp - bệnh Hemophilie…)

 nguyen-nhan-thoai-hoa-khop-goi.jpg

CHẨN ĐOÁN THOÁI HOÁ KHỚP GỐI

Áp dụng tiêu chuẩn chẩn đoán của Hội thấp khớp học Mỹ-ACR (American College of Rheumatology), 1991.
− Có gai xương ở rìa khớp (trên Xquang).
− Dịch khớp là dịch thoái hoá.
− Tuổi trên 38.
− Cứng khớp dưới 30 phút.
− Có dấu hiệu lục khục khi cử động khớp.
Chẩn đoán xác định khi có yếu tố 1,2,3,4 hoặc 1,2,5 hoặc 1,4,5.
− Các dấu hiệu khác:

+ Tràn dịch khớp: đôi khi thấy ở khớp gối, do phản ứng viêm của màng hoạt dịch.
+ Biến dạng: do xuất hiện các gai xương, do lệch trục khớp hoặc thoát vị màng hoạt dịch.

− Các phương pháp thăm dò hình ảnh chẩn đoán.

+ Xquang qui ước: Tiêu chuẩn chẩn đoán thoái hoá khớp của Kellgren và Lawrence:

Giai đoạn 1: Gai xương nhỏ hoặc nghi ngờ có gai xương.
Giai đoạn 2: Mọc gai xương rõ.
Giai đoạn 3: Hẹp khe khớp vừa.
Giai đoạn 4: Hẹp khe khớp nhiều kèm xơ xương dưới sụn.

+ Siêu âm khớp: đánh giá tình trạng hẹp khe khớp, gai xương, tràn dịch khớp, đo độ dày sụn khớp, màng hoạt dịch khớp, phát hiện các mảnh sụn thoái hóa bong vào trong ổ khớp.

sieu-am-khop-goi.jpg

+ Chụp cộng hưởng từ (MRI)): phương pháp này có thể quan sát được hình ảnh khớp một cách đầy đủ trong không gian ba chiều, phát hiện được các tổn thương sụn khớp, dây chằng, màng hoạt dịch.
+ Nội soi khớp: phương pháp nội soi khớp quan sát trực tiếp được các tổn thương thoái hoá của sụn khớp ở các mức độ khác nhau (theo Outbright chia bốn độ), qua nội soi khớp kết hợp sinh thiết màng hoạt dịch để làm xét nghiệm tế bào chẩn đoán phân biệt với các bệnh lý khớp khác.

− Các xét nghiệm khác:

+ Xét nghiệm máu và sinh hoá: Tốc độ lắng máu bình thường.
+ Dịch khớp: Đếm tế bào dịch khớp < 1000 tế bào/1mm 3 .

Chẩn đoán phân biệt

- Viêm khớp dạng thấp: chẩn đoán phân biệt khi chỉ tổn thương tại khớp gối, đặc biệt khi chỉ biểu hiện ở một khớp: tình trạng viêm tại khớp và các biểu hiện viêm sinh học rõ (tốc độ máu lắng tăng, CRP tăng…) và có thể có yếu tố dạng thấp dương tính. Thường được chẩn đoán qua nội soi và sinh thiết màng hoạt dịch.

ĐIỀU TRỊ THOÁI HOÁ KHỚP

Điều trị nội khoa

Vật lý trị liệu

Các phương pháp siêu âm, hồng ngoại, chườm nóng, liệu pháp suối khoáng, bùn có hiệu quả cao.

Thuốc điều trị triệu chứng tác dụng nhanh

Chỉ định khi có đau khớp :
− Thuốc giảm đau
− Thuốc bôi ngoài da: bôi tại khớp đau 2-3 lần/ ngày. Các loại gel như: Voltaren Emugel.. có tác dụng giảm đau và rất ít tác dụng phụ.
− Corticosteroid: Không có chỉ định cho đường toàn thân.
− Đường tiêm nội khớp

+ Hydrocortison acetat: Mỗi đợt tiêm cách nhau 5-7 ngày, không vượt quá 3 mũi tiêm mỗi đợt. Không tiêm quá 3 đợt trong một năm.
+ Các chế phẩm chậm: Methylprednisolon, Betamethasone dipropionate tiêm mỗi mũi cách nhau 6-8 tuần. Không tiêm quá 3 đợt một năm vì thuốc gây tổn thương sụn khớp nếu dùng quá liều.
+ Acid hyaluronic (AH) dưới dạng hyaluronate: 1 ống/1 tuần x 3-5 tuần liền.

tiem-vao-khop-dieu-tri-thoai-hoa-khop-goi.jpg

Thuốc điều trị triệu chứng tác dụng chậm (SYSADOA)

- Nên chỉ định sớm, kéo dài, khi có đợt đau khớp, kết hợp với các thuốc điều trị triệu chứng tác dụng nhanh nêu trên.

+ Piascledine 300mg (cao toàn phần không xà phòng hóa quả bơ và đậu nành): 1 viên/ngày.
+ Glucosamine sulfate: 1,5g/ngày.
+ Acid hyaluronic kết hợp Chondroitin sulfate: 30ml uống mỗi ngày.
+ Thuốc ức chế Interleukin 1: Diacerein 50mg x 2 viên/ngày.

Xem thêm Nick Bon hỗ trợ điều trị thoái hoá khớp hiệu quả cao

Huyết tương giàu tiểu cầu tự thân (PRP)

− Huyết tương tự thân giàu tiểu cầu (PRP): lấy máu tĩnh mạch, chống đông, ly tâm tách huyết tương sau đó bơm vào khớp gối 6ml- 8ml PRP.

huyet-tuong-giau-tieu-cau.png

Cấy ghép tế bào gốc (Stem cell transplantation)

− Tế bào gốc chiết xuất từ mô mỡ tự thân (Adipose Derived Stemcell-ADSCs).
− Tế bào gốc từ nguồn gốc tủy xương tự thân.

Điều trị ngoại khoa

Điều trị dưới nội soi khớp

− Cắt lọc, bào, rửa khớp.
− Khoan kích thích tạo xương (microfrature).
− Cấy ghép tế bào sụn.

Phẫu thuật thay khớp nhân tạo

− Được chỉ định ở các thể nặng tiến triển, có giảm nhiều chức năng vận động. Thường được áp dụng ở những bệnh nhân trên 60 tuổi. Thay khớp gối một phần hay toàn bộ khớp.

LÀM SAO PHÒNG VÀ CHỐNG ĐƯỢC BỆNH THOÁI HOÁ KHỚP?

− Chống béo phì.
− Có chế độ vận động thể dục thể thao hợp lý, bảo vệ khớp tránh quá tải.
− Phát hiện điều trị chỉnh hình sớm các dị tật khớp (lệch trục khớp, khớp gối vẹo trong, vẹo ngoài..).

THOÁI HÓA KHỚP GỐI NÊN ĂN GÌ? 

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra chế độ ăn uống kém có thể làm tăng tình trạng thoái hóa do làm tăng enzyme phá hủy collagen và các protein có tác dụng duy trì mô.

Người thoái hóa khớp gối nên ăn những thứ cung cấp các axit béo thiết yếu, chất chống oxy hóa, khoáng chất và vitamin hỗ trợ hệ thống miễn dịch, giảm đau và giúp mô khỏe mạnh và hình thành xương.

Các loại thực phẩm người thoái hóa khớp gối ăn càng nhiều càng tốt như:

- Rau tươi (tất cả các loại). 
- Trái cây ăn mỗi ngày đem lại lợi ích tốt cho hầu hết mọi người.
- Các loại thảo mộc, gia vị và trà: Nghệ, gừng, húng quế, húng tây,… cộng với trà xanh và cà phê hữu cơ điều độ cũng đem lại lợi ích không nhỏ. 
- Thực phẩm probiotics như sữa chua, sữa chua uống,…
- Cá tự nhiên, trứng và thịt được nuôi hữu cơ: Chứa hàm lượng acid béo omega-3 và vitamin D cao hơn so với các giống nuôi thường. Các nguồn protein, chất béo lành mạnh và các chất dinh dưỡng thiết yếu như kẽm, selen và vitamin B, vitamin D đã được chứng minh là có tác dụng hỗ trợ bệnh nhân thoái hóa khớp, vì vậy việc bổ sung thêm sữa tươi là điều vô cùng hữu ích.
- Chất béo lành mạnh như bơ thực vật, dầu dừa, dầu ôliu nguyên chất, các loại hạt.
- Các loại ngũ cốc và các loại đậu nguyên chất chưa qua tinh chế.
- Nước xương: Chứa collagen giúp duy trì các khớp khỏe mạnh.

THOÁI HÓA KHỚP GỐI NÊN KIÊNG ĂN GÌ? 

benh-thoai-hoa-khop-nen-an-gi-va-kieng-an-gi.jpg

− Nếu bạn bị thoái hóa khớp gối, đôi khi bạn có thể bị đau nặng. Mặc dù không có chế độ ăn uống có thể chữa khỏi thoái hóa khớp gối hoàn toàn, nhưng tránh 8 loại thực phẩm gây viêm đau và giảm bảo vệ tự nhiên của cơ thể sẽ giúp cải thiện bệnh rõ rệt.

Thực phẩm chiên 

- Thực phẩm chiên, bao gồm thịt chiên và khoai tây chiên, không được khuyến cáo cho những người bị thoái hóa khớp gối.
- Loại bỏ các loại thực phẩm chiên giúp giảm viêm khớp trong khi tăng hiệu quả phòng thủ tự nhiên của cơ thể.
- Thay thế các loại thực phẩm chiên với trái cây tươi và rau nấu chín hoặc chưa nấu chín.

Thịt đỏ 

- Thịt đỏ cung cấp protein cho cơ thể, nhưng hầu hết người lớn không cần thịt đỏ để có được lượng protein được khuyến cáo hàng ngày.
- Những người bị viêm khớp nên lựa chọn các loại thực phẩm ít béo, như cá, đậu và các loại hạt.
- Khi nấu thịt, tránh chiên hoặc nướng. 

Đường và carbohydrate 

- Một chế độ ăn nhiều đường và carbohydrate làm ang sản phẩm cuối cùng của glycation tiên tiến trong cơ thể và làm tổn thương các protein trong cơ thể của bạn và gây viêm.

Chất bảo quản 

- Chất bảo quản có nhiều trong đồ hộp, đồ ăn sẵn sẽ tác động xấu lên tình trạng thoái hóa khớp gối.
- Chúng phục vụ để kéo dài thời hạn sử dụng của thực phẩm, nhưng có thể làm đau và viêm ở các khớp.

Rượu 

- Việc tiêu thụ rượu với số lượng lớn là rất có hại cho những người bị thoái hóa khớp gối, viêm khớp hoặc bệnh gút.
- Tiêu thụ rượu trong một thời gian dài có thể dẫn đến nhiều vấn đề về khớp, bao gồm viêm khớp, đồng thời làm nặng thêm các triệu chứng hiện có.

Dầu ngô 

- Tránh một số loại dầu như dầu ngô và dầu cọ.
- Việc sử dụng các loại dầu này trong nấu ăn có thể làm tăng đáng kể tình trạng viêm ở các khớp vì hàm lượng axit béo omega-6 cao.
- Để chống lại tác động của dầu ngô, thay thế bằng dầu cá. Omega-3 có tác dụng ngược lại và có thể giảm đau do viêm khớp dạng thấp.

Thuốc lá 

- Tránh hút thuốc. Thuốc lá sẽ kích hoạt một số loại viêm khớp, gây ra sự suy giảm trầm trọng hơn cho người hút thuốc đã bị thoái hóa khớp.

Tiêu thụ quá nhiều muối 

- Thật khó để biết chính xác lượng muối trong thực phẩm bạn mua ở siêu thị. Người bị thoái hóa khớp gối, viêm khớp nên cảnh giác.
- Muối có thể làm tăng viêm khớp, do đó dẫn đến đau lớn hơn.
- Hãy thận trọng vì nhiều công ty đang gia tăng hàm lượng muối trong các sản phẩm của họ để kéo dài hạn sử dụng của sản phẩm.
- Chủ động kiểm soát lượng muối trong chế độ ăn là cách an toàn để bảo vệ sức khỏe.
Người thoái hóa khớp cũng nên lưu ý bên cạnh chế độ ăn uống cũng cần duy trì trọng lượng cơ thể ở mức cho phép, tránh thừa cân. Vì thừa cân sẽ làm tăng gánh nặng lên các khớp. Áp dụng chế độ ăn uống cân bằng và bổ sung thêm nhiều bài tập thể dục phù hợp với trọng lượng cơ thể và mức độ tổn thương của khớp.

 Thuốc 365 tổng hợp