UNG THƯ TUYẾN GIÁP LÀ GÌ ?

Tuyến giáp là một tuyến nội tiết sản xuất hormon giáp (T3,T4). Bệnh lý u tuyến giáp khá đa dạng vì vậy bài viết này sẽ khu trú lại về ung thư tuyến giáp mà không đề cập về các u lành tính khác. Ung thư tuyến giáp trạng là khối u ác tính chỉ chiếm tỷ lệ 0,5 - 1%.


Tuyến giáp là một tuyến nội tiết sản xuất hormon giáp (T3,T4). Ung thư tuyến giáp là gì ? Đó là ung thư về tuyến giáp, chiếm khoảng 1% các loại ung thư. Nó là ung thư tuyến nội tiết thường gặp nhất. Đa số ung thư tuyến giáp là carcinôm biệt hoá tốt, tiến triển âm thầm, giai đoạn ẩn bệnh kéo dài, điều trị chính yếu là phẫu thuật. Đa số bệnh nhân Ung thư tuyến giáp có tiên lượng tốt nếu được chẩn đoán và điều trị sớm và tích cực.

ung-thu-tuyen-giap-la-gi-(1).jpg

NGUYÊN NHÂN THƯ TUYẾN GIÁP

Các yếu tố nguy cơ, thuận lợi là: Tia phóng xạ (sau xạ trị), chế độ dùng Iod (vùng bướu cổ lưu hành có tỷ lệ ung thư cao hơn). Yếu tố di truyền. Ung thư trên một u giáp lành tính như thể nhân.

TRIỆU CHỨNG CỦA UNG THƯ TUYẾN GIÁP

- Dựa vào một số yếu tố dịch tễ học lâm sàng: Bệnh nhân nam giới, có bướu giáp thể nhân trước đó, đã bị tia xạ vùng cổ, gia đình có người đã bị ung thư giáp trạng.
- Thăm khám vùng cổ thấy khối u ở vùng trước giữa cổ, ở một thùy hay cả hai thùy, di động theo nhịp nuốt, cứng. Tiến triển lâu sẽ dính cố định ở vùng trước cổ.
- Khi dính, cố định có thể bị khàn tiếng (xâm lấn gây liệt dây thần kinh hồi qui). Có thể bị khó thở kiểu thanh quản do liệt cả hai dây hồi qui hay bị xâm lấn vào khí quản, thanh quản. Có thể gặp cả khó nuốt do u cố định ở vùng cổ hay xâm lấn thực quản. Ngoài da có thể bị thâm nhiễm đỏ sần da cam, sùi, loét, chảy máu.
- Hạch cổ to cùng bên u hoặc cả hai bên, vị trí thường ở vùng cảnh thấp, thượng đòn.

CÁC XÉT NGHIỆM GIÚP CHẨN ĐOÁN UNG THƯ TUYẾN GIÁP

− Chẩn đoán tế bào học (chọc hút bằng kim nhỏ).

xet-nghiem-giup-chan-doan-ung-thu-tuyen-giap.png

Sinh thiết u tuyến giáp bằng kim nhỏ dưới hướng dẫn của siêu âm

− Sinh thiết u tuyến để chẩn đoán mô bệnh học, hóa mô miễn dịch.
− Sinh thiết lạnh trong mổ u tuyến giáp.
− Chẩn đoán mô bệnh học phân ra các thể sau: thể nang, thể hỗn hợp nhú và nang, thể tủy, thể không biệt hóa, thể biệt hóa, tế bào Hurtle. Có thể gặp loại sarcome.
− Chẩn đoán hình ảnh u tuyến qua siêu âm, CT, MRI, chụp nhấp nháy đồ với I131.

sieu-am-tuyen-giap.jpg

Siêu âm tuyến giáp

− Chẩn đoán sinh hóa: Định lượng Calcitonin (do tế bào C tiết ra chỉ có trong ung thư thể tủy). Định lượng FT3, FT4, TSH (chẩn đoán phân biệt với bệnh Basedow).

UNG THƯ TUYẾN GIÁP CÓ MẤY GIAI ĐOẠN ?

Ung thư tuyến giáp giai đoạn 1

- Giai đoạn này là giai đoạn đầu của ung thư tuyến giáp và cực kì khó phát hiện. Ung thư tuyến giáp tuy là một căn bệnh có cơ hội điều trị cao, tuy nhiên nếu là phát hiện ở giai đoạn này thì mới có hiệu quả cao nhất. Ở giai đoạn này, ung thư tuyến giáp có kích thước nhỏ hơn 2cm, hình thành bên trong tuyến giáp và chưa phát triển ra bên ngoài tuyến giáp. Ở giai đoạn này, khối u chưa có tình trạng lây lan ra các hạch bạch huyết hay các bộ phận gần đó.

Ung thư tuyến giáp giai đoạn 2

- Ung thư tuyến giáp ở giai đoạn 2 đôi lúc còn gây nhiều nhầm lẫn cho bệnh nhân với những triệu chứng như bắt đầu thấy cổ họng có gì đó khá vướng, nuốt có cảm giác đau. Lúc này, khi ở giai đoạn 2 khối u phát triển khoảng 2 đến 4 cm. Giai đoạn này, tế bào ung thư chưa lây lan ra đến hạch bạch huyết hay các bộ phận khác trong cơ thể. Ở ung thư tuyến giáp thể tủy, các khối u chính lớn hơn 4cm và đang bắt đầu phát triển ra bên ngoài tuyến giáp.

Ung thư tuyến giáp giai đoạn 3

- Ở giai đoạn này ghi nhận các trường hợp như sau: Các khối u đã phát triển lớn từ 4cm trở lên, phát triển ra bên ngoài tuyến giáp và chưa lây lan đến các hạch bạch huyết. Và có trường hợp khối u với nhiều kích thước khác nhau và bắt đầu lan đến các hạch bạch huyết ở cổ. Bệnh nhân ở giai đoạn 3 vẫn có tiên lượng tốt những cần tích cực điều trị mới có cơ hội chữa khỏi. Giai đoạn này, bệnh nhân bị những cơn đau hành hạ, khối ung thư chưa di căn nên bệnh nhân không có nhiều triệu chứng đau của các bộ phận khác. 

Ung thư tuyến giáp giai đoạn 4

- Ung thư tuyến giáp giai đoạn 4 có nhiều trường hợp xảy ra ở mỗi bệnh nhân, chứ không hẳn là tất cả những người mắc ung thư tuyến giáp đều có các định hình diễn biến bệnh như nhau. Tuy nhiên, ung thư sẽ diễn biến lần lượt, các khối ung thư phát triển lan ra ngoài tuyến giáp, đến các hạch bạch huyết ở cổ và ngực. Có trường hợp các khối u nguyên phát đã phát triển thành xương sống hoặc vào gần các mạch máu lớn trong cơ thể. Cuối cùng các khối ung thư di căn, lây lan, hình thành đến các cơ quan khác bất kì trên cơ thể, điển hình là xương, phổi…vv.. Giai đoạn này cũng là giai đoạn học búa nhất cho các bác sĩ điều trị.

UNG THƯ TUYẾN GIÁP CẦN CHẨN ĐOÁN PHÂN BIỆT VỚI NHỮNG BỆNH GÌ ?

- Cần phân loại với các thể u lành tính (u nang, bướu cổ đơn thuần, bướu thể nhân dễ tiến triển thành ung thư), coi là tiền ung thư, hoặc đã có ung thư Basedow.
- Và thứ phát sau các ung thư vùng thanh quản hạ họng lan tràn đến.

UNG THƯ TUYẾN GIÁP CÓ CHỮA KHỎI ĐƯỢC KHÔNG ?

- Ung thư tuyến giáp là ung thư tuyến nội tiết thường gặp nhất và đa dạng. Đa số ung thư dạng biểu mô biệt hóa, tiến triển âm thầm, giai đoạn ẩn bệnh kéo dài, điều trị bao gồm phẫu thuật, xạ trị liệu và hóa trị liệu. 
- Đa số người bệnh ung thư tuyến giáp thể biệt hóa có tiên lượng tốt nếu được chẩn đoán và điều trị sớm, tích cực. Theo kết quả siêu âm thì chị có bướu nhân tuyến giáp ở vùng eo, cũng đã chọc hút tế bào nhân giáp bằng kim nhỏ nghi ngờ tổn thương ác tính dạng nhú. 
- Hiện nay, phẫu thuật giáp bằng nội soi có nhiều ưu điểm, nhất là về mặt thẩm mỹ đã không để lại sẹo vùng cổ như mổ mở trước đây. Vì vậy, chị nên đến khám bác sĩ chuyên về phẫu thuật tuyến giáp để tư vấn phương pháp điều trị phù hợp nhất cũng như việc theo dõi tiếp tục sau đó. 

CÁC PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU TRỊ UNG THƯ TUYẾN GIÁP

Về nguyên tắc chung là phẫu thuật triệt để - rộng, nạo vét hạch cổ, chú ý nhóm hạch hồi qui. Có điều trị bổ sung bằng nội tiết, xạ trị

- Phẫu thuật: Cắt bỏ tuyến giáp toàn bộ, hoặc một thùy bên, kèm nạo vét hạch cổ.

phau-thuat-ung-thu-tuyen-giap.jpg

Phẫu thuật ung thư tuyến giáp kết hợp với nạo vét hạch

- Bổ sung điều trị nội tiết (T4 - ức chế tuyến yên tiết TRH - Thyrotropin Releating Hormone) thường dùng Levothyroxin (T4) hay Livothyroxin (T3).

- Điều trị hóa chất: Theo đơn hóa trị (Doxorubicin - Adriamycin), hoặc phối hợp với Vincristine, Bleomycine.

- Iod phóng xạ với I131

- Tia xạ từ ngoài.

Điều trị cụ thể (nội khoa, ngoại khoa)

- Với thể biệt hóa: phẫu thuật, nội tiết, xạ tri bằng I 131 (RAI - Radioactive - Iodine khi còn sót u, có di căn xa, xâm lấn tại chỗ, không được điều trị nội tiết). Hoặc xạ ngoài (áp dụng cho tiền phẫu hoặc khi u không có độ tập trung Iod khi chụp nhấp nháy đồ Scintigraphie).
- Với thể tủy: phẫu thuật, xạ ngoài. Điều trị nội tiết ít dùng cho thể tủy (Thể tủy thường có tính di truyền gia đình).
- Với thể không biệt hóa: ít có khả năng phẫu thuật, nên hóa xạ trị sẽ được chỉ định.
- Với ung thư thể nhú và nang: thường gặp ở trẻ em và tuổi thanh thiếu niên. Phẫu thuật là hàng đầu, sau đó tiếp tục điều trị nội tiết.
- Với thể u lympho biểu hiện ở tuyến giáp: thường gặp là u lympom không Hodgkin sẽ có chỉ định hóa xạ trị kết hợp.

UNG THƯ TUYẾN GIÁP SỐNG ĐƯỢC BAO LÂU ?

- Phụ thuộc vào tuổi (>45, xấu).
- Giới (nam xấu hơn nữ).
- Kích thước u (>4, xâm lấn vỏ bao giáp, xấu).
- Thể mô bệnh học (thể tủy, không biệt hóa xấu hơn thể nhú và nang). Hiện nay ung thư tuyến giáp là bệnh có thể điều trị khỏi và dạng ung thư nhú có tiên lượng tốt hơn dạng ung thư nang.
- Có di căn hạch cổ xấu. Đã có di căn xa xấu, thể có nhiều u xấu, bệnh nhân đã bị xạ trị xấu.

ĐIỀU TRỊ UNG THƯ TUYẾN GIÁP CÓ NGUY HIỂM KHÔNG ?

− Các biến chứng của phẫu thuật tuyến giáp và nạo vét hạch cổ.
− Các biến chứng của xạ trị và hóa chất.

PHÒNG BỆNH UNG THƯ TUYẾN GIÁP NHƯ THẾ NÀO ?

− Cần phát hiện sớm, nhất là điều trị sớm các u lành tính giáp trạng, thể nhân.
− Sử dụng đủ Iode có thể làm giảm tỷ lệ mắc ung thư giáp trạng.
− Tránh xạ trị vùng tuyến giáp nếu có thể, để giảm nguy cơ ung thư giáp.

BỆNH NHÂN UNG THƯ TUYẾN GIÁP NÊN ĂN GÌ ?

ung-thu-tuyen-giap-nen-an-gi.jpg

- Ăn nhiều trái cây tươi và rau xanh.
- Không ăn các loại thực phẩm có chứa iốt nếu bạn đang áp dụng chế độ ăn ít iốt
- Hãy nghiền các món ăn nếu bạn đang gặp phải chứng khó nuốt
- Nên chia thành nhiều bữa, mỗi bữa ăn một ít, giúp bệnh nhân không còn tâm lý ngại ăn, tăng cường dưỡng chất giúp ngăn ngừa tình trạng suy nhược cơ thể
- Nấu chín thực phẩm để chúng mềm và dễ nuốt hơn
- Chọn thực phẩm giàu protein để tăng năng lượng cho cơ thể
- Thêm trái cây và rau tươi vào chế độ ăn bằng cách hấp hoặc nghiền rau để dễ nhai và nuốt.

BỆNH NHÂN UNG THƯ TUYẾN GIÁP KIÊNG ĂN GÌ ?

Dù bạn cắt bỏ một phần hay hoàn toàn tuyến giáp, việc điều trị bằng iốt phóng xạ là điều không thể tránh khỏi. Trong thời gian điều trị, một chế độ ăn ít iốt sẽ được khuyến cáo trong 14 ngày trước khi điều trị. Khi tiêu thụ ít hơn 50mg iốt mỗi ngày, các tế bào mô tuyến giáp (bao gồm cả tế bào ung thư tuyến giáp) sẽ trở nên “đói” iốt. Vì vậy, khi điều trị bằng iốt phóng xạ, các tế bào này sẽ bị phá hủy nhanh hơn. Để hạn chế tiêu thụ iốt, bệnh nhân ung thư tuyến giáp kiêng ăn gì? Đó là những thực phẩm sau:

ung-thu-tuyen-giap-kieng-an-gi.jpg

- Muối iốt
- Thực phẩm từ sữa: phô mai, sữa chua, kem và bơ
- Bánh mì đóng gói và bánh nướng
- Chocolate
- Đồ nướng và thực phẩm cứng
- Cá, hải sản và các sản phẩm khai thác từ biển như rau câu, rong biển và tảo
- Đậu nành, các sản phẩm làm từ đậu nành và các loại đậu khác
- Lòng đỏ trứng
- Không uống nước có ga và bia, rượu, cà phê

 Thuốc 365 tổng hợp